| ||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||
|
| ||||||||||||||||||||||||||
HABER ARAHAVA DURUMU |
Alparslan'�n Mezar� ��in �nemli Bulgulara Ula��ld�
B�y�k Sel�uklu Sultan� Alparslan'�n t�rbesini ortaya ��karmaya y�nelik T�rkmenistan'da yap�lan kaz�larda, Sel�uklu yap�s�na ait �ini ve mimari par�alar ele ge�irildi. T�rklere Anadolu'nun kap�lar�n� a�an Malazgirt Fatihi B�y�k Sel�uklu Sultan� Alparslan'�n t�rbesini ortaya ��karmaya y�nelik T�rkmenistan'�n Merv kentinde T�rkiye ��birli�i ve Koordinasyon Ajans� Ba�kanl��� (T�KA) taraf�ndan y�r�t�len kaz�larda, �nemli bulgulara rastlan�ld�. Proje Kaz� E� Ba�kan� Prof. Erav�ar: �al��malar s�ras�nda b�lgede �nemli bir Sel�uklu yap�s�na ait oldu�unu d���nd���m�z �ini ve mimari par�alar ele ge�irildi. ABDULLAH G�L �LE T�RKMEN�STAN DEVLET BA�KANI ARASINDA PROTOKOL �MZALANMI�TI Merv kentindeki Sel�uklu Sultan� Alparslan'�n t�rbesini ortaya ��karmaya y�nelik y�r�t�len kaz� �al��malar�n�n e� ba�kanlar�ndan Sel�uk �niversitesi Edebiyat Fak�ltesi ��retim �yesi Prof. Dr. Osman Erav�ar, yapt��� a��klamada, 11. Cumhurba�kan� Abdullah G�l ile T�rkmenistan Devlet Ba�kan� Gurbanguli Berdimuhamedov aras�nda Sultan Alparslan'�n Mezar�n�n Bulunmas� ve T�rbe �n�as� Projesi protokol�n�n imzaland���n� hat�rlatt�. Projenin, T�KA b�nyesinde y�r�t�ld���n� an�msatan Erav�ar, Sultan Alparslan'�n mezar�n�n bulunmas� ve t�rbe in�as� projesi kapsam�nda g�revlendirildi�ini s�yledi. Erav�ar, T�KA'n�n proje kapsam�nda ilk olarak Ankara'da �al��tay d�zenledi�ini ifade ederek, "�al��tay �ncesinde Merv'de jeofizik ara�t�rmas� yap�ld�. Farkl� bilim adamlar�nca Orta�a� kaynaklar� incelenerek de�erlendirmeler yap�ld�. Bu �al��malar�n sonucunda olu�turulan ilk bilim kurulu mezar yerinin ara�t�r�lmas� i�in g�revlendirildi. Bu kapsamda, alan�n haritalama ve jeofizik �al��mas� yap�ld�. Ya�anan ekip de�i�imiyle May�s ay�nda da Sel�uk �niversitesi'nden ben ve Prof. Ha�im Karpuz, Gazi �niversitesi'nden Prof. Dr. Halit �al, kaz�n�n �� e� ba�kan� olarak g�revlendirildik" diye konu�tu. Proje Kaz� E� Ba�kan� Prof. Erav�ar: �al��malar s�ras�nda b�lgede �nemli bir Sel�uklu yap�s�na ait oldu�unu d���nd���m�z �ini ve mimari par�alar ele ge�irildi. "KAYNAKLAR, CUMA CAM�S�'N� G�STER�YOR" �al��malara Merv'de y�zey ara�t�rmas� yaparak ba�lad�klar�n� anlatan Erav�ar, Sultan'�n kabrinin nerede oldu�una dair Orta�a� kaynaklar�n� incelediklerini bildirdi. Erav�ar, bilimsel �al��malar �����nda elde edilen verileri derlediklerini belirterek, ��yle devam etti: "Bizden �nceki heyet be� farkl� nokta belirlemi�. G�revi devral�nca �nceki �al��malar� okuduk, gelinen noktada yap�lanlar� anlamaya �al��t�k. 'Acaba neresi olabilir' diye sorduk, kendi i�imizde tart��t�k. Asl�nda Orta�a� kaynaklar� a��k �ekilde �unu s�yl�yor; 'Sultan Alparslan bir Cuma Camii'ne defnedildi. D�nemin kaynaklar� Sultan'�n cenazesinin Merv'e getirilip, Cuma Camii'ne defnedildi�ini g�steriyor. Bu bilgiden hareketle bizim yakla��m�m�z �u oldu; 'Acaba hangi Cuma Camisi'nde mevta bulunuyor? ��nk� Merv'de �� tane Cuma Cami'si oldu�u biliniyor. Bunlardan birisi Beni Mahan Cuma Camisi, di�eri Mescid-i Atik ve bir di�eri de Macan Cuma Cami'sidir."
Prof. Dr. Erav�ar, Sel�uklular�n Merv'i fethetti�inde Gavur Kale ve Beni Mahan Cuma Camisi'nin bulundu�u b�lgenin terk edildi�ini ifade ederek, s�zlerini ��yle s�rd�rd�: "1992-2001 y�llar�nda �ngilizler kaz� �al��mas� yapm��. Onlar�n toplad�klar� bilgilere g�re Gavur Kale'nin sadece sanatkarlar�n yerle�ti�i iskan olmad���n� anl�yoruz. Bu bilgiler Beni Mahan Cuma Camisi'nin 10. y�zy�lda kullan�lmad���n�, terk edildi�ini g�steriyor. T�rkmen bilim adam� Tirke� Hocaniyazov, kaz� ara�t�rmalar� yapm�� ve Beni Mahan Camisi'nin plan�n� tam olarak kaz�lar sonucunda ortaya koymu�. Bilinen bir yap�, t�rbe orada olsayd�, Hocaniyazov bunu g�r�rd�. Di�er cuma camisi Mescid-i Atik (K�hne Mescid) yine ayn� nedenlerle 10. y�zy�l�n ba��nda terk edilmi�. Geriye bir tek cami kal�yor o da Macan Cuma Cami'sidir. Bu cami Merv'in merkezinde Sultan Sencer T�rbesi yak�n�nda bulunuyordu. Mo�ol istilas� s�ras�nda tahrip olmu�, Harzem�ahlar d�neminde yeniden baz� b�l�mleri yap�lm��. Bu caminin s�n�rlar�n� belirlemek m�mk�n de�ildi. Yakla��k iki futbol sahas� b�y�kl���nde bir alan� kaplad���n� d���n�yoruz. Avlusu ile olduk�a b�y�k bir yap�."
"Buraya ili�kin 19. y�zy�lda �arl�k Rusya's�nda bilimler akademisinden Yukovski, Merv an�tlar� hakk�nda ara�t�rma yap�yor" diyen Erav�ar, �unlar� s�yledi: "O da 'Alparslan'�n mezar� neredeydi' diye soruyor. O da bizim gitti�imiz yoldan giderek, Sultan Alparslan'�n mezar�n�n Macan Cuma Camisi'nin i�inde oldu�unu belirtiyor. Bug�n alan�n �zeri toprakla kaplanm��, de�i�ik k�meler ve y���nlar var. B�lgede ge�mi� y�llarda Ruslar�n yapt��� kaz�larda ve Sultan Sencer T�rbesi'nde yap�lan restorasyonlar s�ras�nda �ok ciddi tahribatlar yap�lm��. Ayr�ca burada yap�lan ara�t�rma ve �al��malar�n da d�zenli bir kayd� tutulmam��. Elimizde bunlarla ilgili herhangi bir bilgi bulunmuyor." T�RBE, MACAN CUMA CAM�S�'NDE Alandaki topografik �zellikler ve y�zeydeki bulgular� dikkate alarak, ge�en may�s ay�nda kaz�ya ba�lad�klar�n� anlatan Erav�ar, �u bilgileri verdi: "Alan�n i�erisinde d�rt farkl� nokta belirlendi. T�rkmen bilim adamlar�n�n �nerdikleri b�lgeler de vard�. Alan�n g�ney do�u k�sm�nda yo�unla�t�k. �al��malar s�ras�nda b�lgede bir �nemli bir Sel�uklu yap�s�na ait oldu�unu d���nd���m�z �ini ve mimari par�alar ele ge�irildi. Bunlar�n i�erisinde bir kitabe par�as� var ki bu bizi heyecanland�rd�. Ancak ne yaz�k ki k�r�lm��, tahrip olmu�. �lerleyen y�llarda ve kaz�larda bu kitabenin di�er par�alar�n� bulursak, en az�ndan bu yap�n�n mimari kimli�i ve t�rbenin bu yap�n�n i�erisinde nerede oldu�u sorusu cevaplanm�� olur." Erav�ar, bulduklar� bulgular�n k���k ipucu oldu�una dikkati �ekerek, ��yle devam etti: "�n�m�zdeki y�llarda bulaca��m�z di�er bulgularla bilgilerle desteklersek, Alparslan'�n t�rbesine �ok yakla�t���m�z� s�yleyebiliriz. �u an i�in bunu s�ylemek zor. �al��malara ba�lad���m�z ilk g�nden itibaren do�ru yerde oldu�umuzu d���n�yoruz. T�rbeyi do�ru yerde ar�yoruz. Yanl�� bir yerde oldu�umuzu d���nd�recek bug�ne kadar herhangi bir bilgiyle kar��la�mad�k. �al��malarda caminin zemin d��emelerini bulduk. dolay�s�yla caminin i�erisindeyiz ama neresindeyiz? Bu iki futbol sahas� b�y�kl���ndeki alanda t�rbenin yerini konumland�rman�z gerekiyor. Ayr�ca alan�n �zerinde yer yer 12 metre y�ksekli�inde toprak tabaka var. Bu �unu g�steriyor, bu yap� �ok derinlerde. �ncelikli hedefimiz t�rbeyi bulmak. Camiyi bulduk ve buran�n belirli yerlerindeyiz. T�rbe nerede diye soruyu sorup belirli ipu�lar�n� ar�yoruz."
15 YILLIK �ALI�MAYI B�R YILDA KAZDILAR Kaz� E� Ba�kan� Prof. Ha�im Karpuz ise kaz� kapsam�nda 47 a�ma yapt�klar�n� belirterek, ekip �yeleri ve kaz� e� ba�kanlar�n�n ge�en y�l �zverili �al��malarda bulundu�unu bildirdi. D�zenli yap�lan �al��malar sonucunda �nemli mesafelerin katedildi�ini anlatan Karpuz, T�rkiye'deki benzer bir alanda yap�lacak �al��man�n 15 y�lda tamamlanabilece�ini ifade etti. Karpuz, k�sa zamanda �ok h�zl� ve yo�un �al��t�klar�n� dile getirerek, "Hata yapmak istemiyoruz. Bu �ekilde �al���l�rsa ne kadar s�rede bulunur bunu s�ylemek g�� ama belirli �eylerin ortaya ��kar�lmas�, b�t�n bir camiyi kaz�p ortaya ��karal�m derseniz 40 y�l� bulur. Ama bizim 40 y�l�m�z yok. Biz hedef odakl� �al���yoruz. Amac�m�z t�rbeyi bulmak" �eklinde konu�tu. Prof. Dr. Karpuz, kaynaklardan edindikleri bilgiler ve kaz�larda ��kan bulgular do�rultusunda �al��malar�n s�rd���ne i�aret ederek, �unlar� kaydetti: "Bu da bizim a�a�� yukar� bir ka� y�l veya 4-5 y�l i�inde en az�ndan belirli �eyleri �ok net bi�imde yorumlayabilece�imizi sa�layacak bilgiler ��karacakt�r. �al��ma yapt���m�z alan zor bir yer. K�sa zamanda sonu� al�nabilece�ini sanm�yorum. Bizim ortaya koydu�umuz bulgular bize y�n verecek bilgilere sahip. 2015'te en az�ndan t�rbeye ili�kin yeni bilgi ve bulgulara ula�aca��m�z� umut ediyoruz." YILIN �LK KAZISI MAYIS'TA BA�LAYACAK Kaz� E� Ba�kan� Gazi �niversitesi ��retim �yesi Prof. Dr. Halit �al da �al��malara 15 bilim adam� ve 70 i��inin kat�ld���n� vurgulad�. T�rkmenistan'da da 5 bilim adam�n�n kaz�da yer ald���na dikkati �eken �al, "Bu y�l iki farkl� tarihte �al��ma yap�lacak. �lk d�nem �al��malar may�sta ba�layacak. B�lgenin iklim �artlar� g�z�n�ne al�narak planlama yapt�k. �lk etab� haziran ay� ortas�nda tamamlamay� d���n�yoruz. �kinci d�nem ise eyl�lde ba�layacak ekim ay�n�n ikinci haftas� tamamlanacak. Gazi �niversitesi ile Sel�uk �niversitesi ��retim �yeleri a��rl�kl� �al��acak. T�rkmensitan K�lt�r Bakanl��� yetkilileri de kat�l�yor" ifadelerini kulland�. Bu haber 453 defa okunmu�tur.
|
SON YORUMLANANLAREN �OK OKUNANLAR |
||||||||||||||||||||||||
Sitemizde yer alan i�erik, referans/kaynak belirtilmedi�i s�rece kendimize ait olup, kaynak belirtilmeden ba�ka ortamlarda yay�nlanmas� Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 25. ve 36. maddeleri gere�ince yasalara ayk�r�d�r. ��eri�i ba�ka platformda payla�mak istedi�iniz taktirde, taraf�m�zdan izin alman�z ve kaynak bilgisini yaz�n�n bitimine eklemeniz gerekmektedir. Tek ba��na kaynak g�stermeniz yeterli de�ildir. Aksi takdirde do�acak yasal sorumluluk, i�eri�i payla�anlara aittir. Altyap�: MyDesign |
||||||||||||||||||||||||||