�stanbul Teknik �niversitesi (�T�) Meteoroloji M�hendisli�i B�l�m� ��retim �yesi Prof. Dr. Orhan �en, T�rkiye'de mevsimlerin yar� kurak ve tropik iklim �zelliklerine do�ru gitti�ini belirterek, "Son y�llarda sonbahar ve ilkbahar�n yar�s� k��a, yar�s� da yaza d�nd�" dedi.
�en, AA muhabirine yapt��� a��klamada, h�zla artan n�fus ve sanayile�menin atmosfere etkileri ve k�resel �s�nman�n bir tak�m iklimsel de�i�iklere yol a�t���n� vurgulad�.
�KL�MLER DE����YOR
De�i�en ve geli�en teknolojinin de k�resel �s�nman�n olu�mas�nda b�y�k etkisi oldu�una i�aret eden �en, sanayi devrimiyle 1850'den sonra �retimin artmaya, teknolojinin ise her ge�en g�n geli�meye ba�lad���n� kaydetti.
T�keticilerin ihtiya�lar�n�n kar��lanabilmesi i�in bir�ok �r�n�n geli�tirildi�ini anlatan �en, "Bu �r�nleri yapmak i�in dev sanayiler olu�turuldu, enerji ihtiyac� artt�. Bu enerjiyi fosil yak�tlar dedi�imiz k�m�r, do�al gaz, fuel oil gibi maddeleri kullanarak �retiyoruz. Bunlar, k�resel �s�nmaya yol a�an sera gazlar�n� atmosfere b�rak�yor ve bunun sonucunda iklimsel de�i�imler ya�an�yor" ifadesini kulland�.
�en, 1900'l� y�llarda bir milyar civar�nda olan d�nyadaki insan n�fusunun, bug�n 7 milyara ula�t���na dikkati �ekerek, bunun sonucunda atmosferde baz� de�i�iklikler ya�and���n� anlatt�.
"SONBAHAR VE �LKBAHARIN YARISI KI�A, YARISI DA YAZA D�ND�"
Asr�n sonunda bekledikleri iklimsel risklerin, birer birer �ne ��kmaya ba�lad���n� aktaran �en, s�zlerini ��yle s�rd�rd�: "�u an k�resel �s�nmaya ba�l� 2 derecelik bir s�cakl�k art��� var, yani d�nyan�n s�cakl�k ortalamas� 15 derece iken 17 derece oldu. Bu art��� 2040-2050'de bekliyorduk ancak g�n�m�zde ya�ad�k. Baz� b�lgeler bundan olumlu etkilenip faydaland� baz�lar� da zarar g�rd�. �rne�in, Almanya'n�n kuzeyindeki �lkelerde a��r� ya�an kar s�cakl�k art��� sonucu ya�mura d�nd� ve tar�mda verim artt�. Akdeniz �ukuru dedi�imiz T�rkiye'nin bulundu�u b�lgede ise kurakl�k ba� g�sterdi. Bu etkenler sonucunda baz� b�lgelerde iklim �artlar� de�i�meye, do�al afetlerin �iddet ve say�lar� da artmaya ba�lad�. T�rkiye'de mevsimler yar� kurak ve tropik iklim �zelliklerine do�ru gidiyor. Son y�llarda sonbahar ve ilkbahar�n yar�s� k��a, yar�s� da yaza d�nd�."
�en, nisan ay� itibar�yla i� kesimlerde kar ya�d���n�, son iki y�l�n yaz mevsimine bak�ld���nda s�cak bir hava g�r�ld���n� hat�rlatt�.
"KARBOND�OKS�T M�KTARINI AZALTMALIYIZ"
Mevsimlerin iki mevsime do�ru gitti�ini savunan �en, ��yle devam etti:
"Biri s�cak yaz mevsimi, di�eri daha so�uk veya �l�k k�� mevsimi. T�rkiye'de iklim yava� yava� buna do�ru y�neldi. Y�l i�inde toplam ya��� miktar� de�i�mese de k�sa s�rede fazla ya�mur ya�maya ba�lad�, seller meydana geldi, ta�k�nlar ya�and�. F�rt�nalar�n kuvveti artt�, �at�lar u�tu. Son iki senede kurakl�k ya�ad�k, tar�msal �retim ve i�me suyu a��s�ndan s�k�nt�lar ��kt�, barajlar kurudu. Hortum, s�k g�r�len bir durum de�ilken, s�cakl�k art���na ba�l� bu t�r do�a olaylar� artt�. Ege, G�ney Akdeniz ve Marmara'daki hortumlar can ve mal kay�plar�na yol a�t�. Bunlar�n hepsi birer yar� kurak ve tropik iklim �zelliklerine benzer �ekilde. T�rkiye de art�k buna do�ru gidiyor."
"�SRAFTAN KA�INMALIYIZ"
�en, basit tedbirlerle do�ay� koruman�n m�mk�n oldu�unu, trafik yo�unlu�unu azaltmak i�in toplu ta��ma ara�lar�n�n tercih edilmesi gerekti�ini vurgulayarak, "Her t�rl� israftan ka��nmal�y�z. K�m�r tercihlerimizde de kaliteye y�nelerek g�ne�, r�zgar, jeotermal, hidroelektrik enerjileri gibi yenilenebilir enerji kaynaklar�ndan daha fazla yararlanmal�y�z. �zellikle yenilenebilir enerjide pay�m�z� art�rmam�z gerekiyor, T�rkiye'nin buna ihtiyac� var. Herkes duyarl� davranmal�, �lke olarak atmosfere sal�nan karbondioksit miktar�n� azaltmal�y�z" de�erlendirmesinde bulundu.
Prof. Dr. Orhan, Birle�mi� Milletlerin (BM) 2012'de sona eren Kyoto Protokol�'n�n yerine ge�ecek bir d�zenleme haz�rl��� i�inde oldu�unu, s�z konusu �al��man�n 2020'de y�r�rl��e girece�ini s�zlerine ekledi.
