• Anasayfa
• G�ndem
• Ekonomi
• Spor
• Bilim-Teknoloji
• Sa�l�k
• K�lt�r-Sanat
• Ya�am
• Hava Yol Kesinti

Reklam

HABER ARA

-- T�m Kategoriler -- G�ndem Ekonomi Spor Bilim-Teknoloji Sa�l�k K�lt�r-Sanat Ya�am Hava Yol Kesinti Geli�mi� Arama

B�Z� TAK�P ED�N

 

ANKET

T�m Anketler

Bilim d�nyas�n�n merakla bekledi�i a��klama yap�ld�: Einstein'�n 100 y�l �nce ortaya att���, uzay� ve zaman� b�ken yer�ekimsel dalgalar�n varl��� kan�tland�. Son 50 y�l�n en b�y�k ke�iflerinden biri olarak nitelenen bu olay, bir bilim adam�n�n deyi�iyle "kainata yeni bir pencere a��yor."

�NSANO�LUNUN UZAYA BAKI�I DE���ECEK

ABD'deki California Teknoloji Enstit�s�, Massachusetts Teknoloji Enstit�s� (MIT) ve LIGO Bilimsel ��birli�i Kurumu'na ba�l� bilimadamlar�, bug�n Massachusetts eyaletindeki Washington kentinde bir bas�n toplant�s� d�zenledi.



��te 6 soruda insano�lunun uzaya bak���n� de�i�tirecek bu b�y�k ke�if:

1) Albert Einstein'�n teorisi neydi? Neden �nemli?

Einstein'�n ����r a�an genel g�relilik teorisine g�re yer�ekimi, maddenin varl��� nedeniyle uzay ve zaman�n b�k�lmesi anlam�na geliyor. Einstein 1916'da bu teorinin bir uzant�s� olarak, yer�ekimsel dalgalar�n varl���n� savunmu�tu. Ancak bug�ne kadar bu dalgalar�n varl���na dair do�rudan bir kan�t bulunamam��t�.

2) ABD'deki bilim adamlar� neyi ara�t�rd�?

ABD h�k�metinin ba��ms�z bir kurumu olan Ulusal Bilim Vakf�, LIGO projesini ba�latt�. ABD'nin Louisiana ve Washington eyaletlerine iki dev lazer detekt�r� kuruldu. Bilimadamlar� bu ayg�tlarla D�nya'ya 1.3 milyar ���k y�l� uzakl�ktaki iki kara deli�i mercek alt�na ald�.

3) G�zlemler sonucunda ne bulundu?

Son derece yo�un nesneler olan, G�ne�'in yakla��k 30 kat� b�y�kl���ndeki bu karadelikler, birbiri etraf�nda d�n�p �arp��m��t�. Bu �arp��man�n bir sonucu olan yer�ekimsel dalgalar, ABD'deki detekt�rler taraf�ndan ilk kez 14 Eyl�l'de saptand�. Son aylarda s�ren ek �al��malar�n ard�ndan bug�n bu ke�if ilk kez d�nyaya duyuruldu.

4) Bu dalgalar neden 100 y�l �nce tespit edilemedi?

Yer�ekimsel dalgalar� tespit etmek i�in bir protondan 10 bin kat k���k bir hassasiyete sahip 4 kilometrelik lazer ���nlar� gerekliydi. LIGO projesiyle bu ayg�ta ilk kez sahip olundu. Bu dalgalar ge�mi�teki teleskoplarla "g�r�lemezdi."

5) Yer�ekimsel dalga nas�l bir �ey?

Yer�ekimi, ���k gibi dalgalar halinde ilerliyor, ama �����n aksine radyasyon yaymak yerine, uzay�n kendisinde dalgalanmalar yarat�yor. LIGO lazer detekt�rleri, ���k h�z�nda ilerleyen bu dalgalar�n ses sinyaline d�n��t�r�l�p kaydedilmesine imkan sa�lad�. Reuters'a konu�an MIT bilimadam� Matthew Evans, "Karadelik'ten yay�lan ve D�nya'ya gelen sinyalleri hoparl�re ba�lad�k. "Vuup" sesini duyduk" diyor.

6) Peki bu ke�if ne i�imize yarayacak?

Belki yar�n televizyon veya cep telefonu gibi hayat�m�z� kolayla�t�racak bir icada d�n��mese de bu ke�if bilimde tam bir ����r. ��nk� kainatla ilgili t�m bilgilerimiz, radyo dalgalar�, ���k, X ���nlar�, gamma ���nlar� ve k�z�l�tesi ���nlar gibi elektromanyetik dalgalardan olu�uyor. Bu dalgalar�n hepsi evrende ilerlerken kesintiye u�rayabildi�inden, "uzay�n hikayesini" bug�ne kadar hep par�a par�a, eksik halde ��renebiliyorduk.

KA�NATIN T�M H�KAYES�N� ��RENECE��Z

Yer�ekimsel dalgalar�n saptanmas� sayesinde art�k astronominin elinde yeni ve �ok �nemli bir ara� var. Bu sayede "kainat�n hikayesinin" yak�nda bir b�t�n olarak ��renebiliriz. Kainat�n ilk d�nemine ait hi� bilmedi�imiz verilere ula�abilir, esrar�n� koruyan karadelikleri ve n�tron y�ld�zlar�n� daha iyi anlayabiliriz. Penn �niversitesi'nden Abhay Ashtekar'a g�re "Bu ger�ekten, ger�ekten heyecan verici bir olay. Kainata yeni bir pencere a��l�yor".