• Anasayfa
• G�ndem
• Ekonomi
• Spor
• Bilim-Teknoloji
• Sa�l�k
• K�lt�r-Sanat
• Ya�am
• Hava Yol Kesinti

Reklam

HABER ARA

-- T�m Kategoriler -- G�ndem Ekonomi Spor Bilim-Teknoloji Sa�l�k K�lt�r-Sanat Ya�am Hava Yol Kesinti Geli�mi� Arama

B�Z� TAK�P ED�N

 

ANKET

T�m Anketler

AK Parti'nin 12 y�ld�r se�imlerde en �nemli kozu hep 'ekonomik istikrar' oldu. Ancak �n�m�zdeki se�im i�in bu kozun o eski sihrinin kalmad���na dair i�aretler bir hayli g��l�.

SANDI�A G�DERKEN SE�MEN�N AKLI CEB�NDE

AK Parti ilk kez, se�im beyannamesinde ileriye d�n�k g��l� bir ekonomi vurgusu yapmad�. Buna kar��n istisnas�z t�m muhalefet partileri kamuoyunda tart��ma yaratan ekonomik vaatlerde bulundular. Ancak vaatlere bak�p g�venin sars�l�p sars�lmad��� tahmininde bulunmak pek ger�ek�i olmaz. Buna kar��n do�rudan vatanda��n ya�am�n� ilgilendiren, beklentilerini �ekillendiren daha somut veriler, sand��a giderken se�menin akl�n� kurcalayan sorulara dair �nemli ipu�lar� veriyor.

HAR� B�TT� YAPI PAYDOS MU?

�stihdam, enflasyon, para politikas�, b�y�me gibi temel makro ekonomik g�stergeler asl�nda uzun s�redir risk sinyali verse de vatanda��n �nceli�i kendi refah�n� belirleyen, yani do�rudan t�ketimini finanse eden kaynaklardaki s�rd�r�lebilirlik.

AK Parti d�neminin deyim yerindeyse alamet-i farikas� da biraz bu kaynaklardaki patlamada yat�yor. ��te istikrarl� ve yeterli bir �cret art���ndan ziyade bu t�r finansal kaynaklar�n hakim oldu�u bir ekonomik iklim, son 10 y�lda �zellikle de Anadolu kentlerinde bir 'kredili refah' d�nemini ba�latt�. Bu d�nemin istikrar� da ge�mi� se�imlerde oldu�u gibi sand��a daima yans�d�.

GIDADA DURUM K�T�LE��YOR

G�da sekt�r�nde ticari kredilerdeki bat�k miktar� bir y�lda y�zde 14 y�kseldi. 37 ilde takibe d��m�� kredilerde art�� var. Adana, Konya, Gaziantep gibi Anadolu'nun sanayi kentlerinde durum ciddi. �stanbul'da art�� y�zde 34 d�zeyinde.

�HT�YA� KRED�LER� KARA BATAK

Zaten 'kredili refah' d�neminin k�rm�z� alarm veren kalemleri de as�l olarak di�er krediler. Yani g�ndelik ya�am�ndaki ihtiya�lar�n� maa� ile kar��layamayanlar ihtiya� kredisi ve kredi kartlar�na ak�n etmi� vaziyette.
�lk olarak bayram, ihtiya�, tatil, t�ketici vs. �e�itli adlarla verilen kredilere bakal�m. Son bir y�lda bireysel t�ketici kredilerinde takibe d��en, yani bat�k kredi miktar� y�zde 51 gibi rekor bir seviyeye ��kt�. 40 ildeki art�� T�rkiye ortalamas�n�n �zerinde. En d���k art�� ya�anan il y�zde 11 ile Artvin. Geri kalan iller y�zde 30 art��tan ba�l�yor ve zirvede y�zde 106 ile Batman bulunuyor. �stanbul'da art�� y�zde 50, Ankara'da y�zde 60, �zmir'de y�zde 47. Ta��t ve konut kredilerini b�y�k oranda �deyen vatanda�, bireysel t�ketici kredisinde bir y�lda deyim yerinde ise deprem ya�am��.

�N�AATTA SORUN KAPIDA

12 y�l�n g�zde sekt�r� in�aatta da bat�k kredi miktar� y�kseli�te. T�rkiye genelinde in�aat sekt�r�n�n kulland��� kredilerin takibe d��en k�sm�nda art�� bir y�lda y�zde 20 oldu. 44 ilde bat�k miktar� artt�. 27 ilde art�� oran� y�zde 40'�n �zerinde.

TA�ITTA SORUN ��MD�L�K YOK

Vatanda��n refah g�stergesi kabul etti�i ta��t sahipli�inde AK Parti d�nemi, ger�ekten 'alt�n y�llar' say�l�r. S�f�r faizli ta��t kredisi olana��, �zellikle otomobil sat��lar�nda rekorlar k�rd�rd�. Son bir y�lda ta��t kredisinde takibe d��en alacak miktar� y�zde 12 azald�. Yani kredi geri �demesinde ger�ekten dikkate de�er bir ba�ar� sa�lan�yor. Sadece 15 ilde takipteki ta��t kredisi artt�. En y�ksek art�� y�zde 97 ile Bolu'da. Mardin ve A�r� da y�ksek art�� olan iller. Yani vatanda� ta��t kredisine olduk�a sa�d�k.

KONUTTA E��L�M NEGAT�F

AK Parti'nin as�l ekonomik alamet-i farikas� ise konut sat���. TOK� olana�� ile Anadolu kentlerinde ciddi bir konut patlamas� ya�and�. Konut kredisinde takipteki alacak miktar� y�zde 8 d��t�. Burada da geri �deme konusunda performans iyi. Ancak konut kredisinde takipteki alacak miktar� bir y�lda artan il say�s� 35. �nceki y�llarda ortalama 9-10 ilde konut kredisi performans� k�t�yd�. Yani say� bir y�lda �� kat�na kadar y�kselmi� durumda. En y�ksek art�� y�zde 97 ile Malatya'da. �zellikle Do�u ve G�neydo�u illerinin neredeyse tamam�nda takipteki konut kredisi miktar� art�� g�sterdi.

EN K�T�S� TOPTAN T�CARET

T�pk� t�ketici kredisinde oldu�u gibi bat�k kredinin k�rm�z� alarm verdi�i sekt�r toptan ticaret. Esnaftan b�y�k �irketlere kadar geni� ber ekonomik faaliyet alan�n�n kapsayan toptan ticarette kullan�lan kredilerde takibe d��en miktardaki art�� bir y�lda y�zde 37 oran�nda y�kseldi. Tam 63 ilde toptan ticaret kredilerinde takibe d��en miktar artt�. �zellikle Orta Anadolu kentlerinde bu art�� oran� y�zde 100'�n bile �zerinde.

KRED� KARTINDA SINIR A�ILDI

'Kredili refah'�n temel kalemi olan kredi kart� borcunda da yine benzer bir tablo var. Bir y�l i�erisinde bat�k kredi kart� borcu y�zde 14 y�kseldi. Takibe d��m�� kredi kart� borcu azalan tek il y�zde 9 ile Artvin. Siirt, y�zde 48 ile birinci s�rada. Onu y�zde 46 ile Tunceli, y�zde 43 ile Bing�l, y�zde 41 ile Hakkari izliyor. Do�u ve G�neydo�u illeri yine �st s�ralarda. Art�� oran� �zmir'de y�zde 17, Ankara'da y�zde 15, �stanbul'da y�zde 14.

2015 y�l�n�n sadece 3 ay�na bak�ld���nda bile vatanda��n kredi borcu y�k�ndeki art�� dikkat �ekiyor. Bu y�l�n ilk �� ay�nda, ge�en y�l�n ilk �� ay� ile k�yasland���nda bat�k kredi kart� miktar� y�zde 11 artt�. Takibe d��m�� kredi kart� borcu sadece 32 ilde y�kselmedi. �stanbul'da art�� y�zde 35 gibi olduk�a y�ksek bir d�zeyde oldu.

Vatanda��n temel finansal kaynaklar�ndaki tablo b�yle. �ok uzun vadeli bir kar��la�t�rmaya gerek olmadan sadece bir y�ll�k de�i�im bile 'kredili refah d�zeni'nde istikrar ciddi oranda bozulmu� durumda. Bu tablonan farkl� bir boyutu daha var ki, AK Parti iktidar�nda uzun s�redir rastlanmayan bir tehlikeye i�aret ediyor. Hem istihdam sa�layan hem de k���k i�letmelerin yo�unla�t��� belli ba�l� temel sekt�rlerdeki kredilerde de alarm sinyalleri k�rm�z�ya d�nmeye ba�lad�.

TEKST�L N�SPETEN �Y�

Tekstilde ise durum, g�da ve in�aata g�re nispeten daha iyi g�r�nse de Do�u ve G�neydo�u illeri ile Adana, Gaziantep, Mara� gibi tekstil kentlerinde bat�k miktar� rekor d�zeye ��kt�. Yine de tekstilde tablo 26 il d���nda iyi g�r�n�yor.

��te vatanda��n finansal durumundaki bu bozulma, 7 Haziran se�imlerine giderken muhalefet partilerinin ekonomik programlar�na y�nelik kamuoyu ilgisini a��kl�yor. Ve en �nemlisi bu tablo, anketlerde �nceki se�imlere k�yasla neden bu denli y�ksek oranda bir karars�z se�men kitlesinin ��kt���n� g�steriyor.